Νέα έκθεση IRU: Η έλλειψη επαγγελματιών οδηγών εξελίσσεται σε μόνιμη απειλή για τις οδικές μεταφορές

Η έλλειψη επαγγελματιών οδηγών δεν αποτελεί πλέον μια προσωρινή δυσλειτουργία της αγοράς εργασίας, αλλά ένα βαθιά διαρθρωτικό πρόβλημα, το οποίο περιορίζει ήδη τη μεταφορική ικανότητα των επιχειρήσεων και αναμένεται να ενταθεί τα επόμενα χρόνια.

Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα της νέας έκθεσης της IRU, Global Driver Shortage Report 2025 – Truck, Bus and Coach, η οποία αποτυπώνει την κατάσταση στις οδικές εμπορευματικές και επιβατικές μεταφορές σε 19 αγορές.

Τα βασικά ευρήματα

Σε παγκόσμιο επίπεδο, περίπου 2,9 εκατομμύρια θέσεις οδηγών φορτηγών παραμένουν κενές, αριθμός που αντιστοιχεί στο 11% του συνολικού εργατικού δυναμικού του κλάδου.

Η κατάσταση στην Ευρώπη είναι ακόμη δυσμενέστερη:

• Περίπου 502.000 θέσεις οδηγών φορτηγών παραμένουν ακάλυπτες.
• Το ποσοστό έλλειψης ανέρχεται στο 13%, έναντι 12% το 2024.
• Περίπου το 20% των σημερινών οδηγών αναμένεται να συνταξιοδοτηθεί έως το 2030.
• Οι γυναίκες αντιπροσωπεύουν μόλις το 4% των οδηγών φορτηγών, γεγονός που αναδεικνύει ένα σημαντικό ανεκμετάλλευτο εργατικό δυναμικό.

Η έκθεση επισημαίνει ότι η έλλειψη δεν υποχωρεί ακόμη και σε περιόδους περιορισμένης αύξησης της μεταφορικής ζήτησης. Η εξέλιξη αυτή επιβεβαιώνει ότι το πρόβλημα συνδέεται κυρίως με τη γήρανση του εργατικού δυναμικού, τις συνταξιοδοτήσεις, τη χαμηλή είσοδο νέων στο επάγγελμα και τις δυσκολίες διατήρησης των υφιστάμενων οδηγών.

Μεγαλύτερη πίεση στις μικρές επιχειρήσεις

Ιδιαίτερα εκτεθειμένες είναι οι μικρές και μεσαίες μεταφορικές επιχειρήσεις. Οι επιχειρήσεις με λιγότερους από 50 εργαζομένους καταγράφουν μέσο ποσοστό έλλειψης οδηγών 15%, έναντι 9% στις μεγαλύτερες επιχειρήσεις.

Η διαφορά αυτή είναι κρίσιμη, καθώς οι μικρές επιχειρήσεις αποτελούν περίπου το 98% των επιχειρήσεων οδικών εμπορευματικών μεταφορών στην Ευρωπαϊκή Ένωση και απασχολούν περίπου το 79% του εργατικού δυναμικού του κλάδου. Παράλληλα, το 45% των οδηγών τους είναι ηλικίας 55 ετών και άνω, γεγονός που αυξάνει περαιτέρω την έκθεσή τους στο επερχόμενο κύμα συνταξιοδοτήσεων.

Συνάρτηση με τις αποδοχές των επαγγελματιών

Σύμφωνα με την έκθεση της IRU, οι αυξήσεις των αποδοχών εξακολουθούν να είναι σημαντικές, αλλά δεν επαρκούν από μόνες τους για την προσέλκυση και διατήρηση οδηγών.

Οι επαγγελματίες οδηγοί δίνουν πλέον ιδιαίτερη βαρύτητα:

• στην ισορροπία επαγγελματικής και προσωπικής ζωής,
• στον προβλέψιμο προγραμματισμό εργασίας,
• στον χρόνο παραμονής στο σπίτι,
• στην κατάσταση και στον εξοπλισμό των οχημάτων,
• στην ύπαρξη ασφαλών και επαρκών χώρων στάθμευσης,
• καθώς και στις δυνατότητες κατάρτισης και επαγγελματικής εξέλιξης.

Οι μεταφορές μεγάλων αποστάσεων αντιμετωπίζουν τις μεγαλύτερες δυσκολίες, λόγω του χρόνου απουσίας από την κατοικία και των απαιτητικότερων συνθηκών εργασίας.

Άμεσες επιπτώσεις στην αγορά

Η έλλειψη οδηγών επηρεάζει ήδη άμεσα τη λειτουργία και την ανάπτυξη των επιχειρήσεων:

• Το 65% των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων χαρακτηρίζει την έλλειψη οδηγών ως το σημαντικότερο πρόβλημα που αντιμετωπίζει.
• Περίπου δύο στις τρεις επιχειρήσεις δηλώνουν ότι αναγκάζονται να απορρίπτουν νέες συμβάσεις, επειδή δεν διαθέτουν το απαιτούμενο προσωπικό.
• Μια ενδεχόμενη σημαντική αύξηση των εμπορευματικών όγκων κινδυνεύει να μετατραπεί σε ανεκτέλεστο μεταφορικό έργο, αντί σε ανάπτυξη της δραστηριότητας.

Απαιτείται συντονισμένη ευρωπαϊκή και εθνική δράση

Η αντιμετώπιση του προβλήματος προϋποθέτει συντονισμένες παρεμβάσεις από τις κυβερνήσεις, τις επαγγελματικές οργανώσεις, τις επιχειρήσεις και τους φορείς εκπαίδευσης.

Απαιτούνται, μεταξύ άλλων:

• μείωση του κόστους και των διοικητικών εμποδίων εισόδου στο επάγγελμα,
• οργανωμένα προγράμματα κατάρτισης και απόκτησης επαγγελματικών αδειών,
• προσέλκυση νέων και γυναικών,
• αποτελεσματικές και νόμιμες διαδικασίες πρόσληψης οδηγών από τρίτες χώρες,
• βελτίωση των συνθηκών εργασίας και των υποδομών ασφαλούς στάθμευσης,
• ειδική υποστήριξη των μικρών μεταφορικών επιχειρήσεων.

Η ΟΦΑΕ επισημαίνει ότι η διασφάλιση επαρκούς αριθμού καταρτισμένων επαγγελματιών οδηγών αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη συνέχεια της εφοδιαστικής αλυσίδας, την ανταγωνιστικότητα των ελληνικών μεταφορικών επιχειρήσεων και την απρόσκοπτη εξυπηρέτηση της οικονομίας. Η αντιμετώπιση της έλλειψης οδηγών πρέπει να αποτελέσει άμεση προτεραιότητα της εθνικής πολιτικής μεταφορών και απασχόλησης.

Η έκθεση δεν περιλαμβάνει ξεχωριστά ποσοτικά στοιχεία για την Ελλάδα. Ωστόσο, τα ευρωπαϊκά ευρήματα αποτυπώνουν τάσεις που επηρεάζουν άμεσα και την ελληνική αγορά οδικών μεταφορών, όπως η γήρανση του εργατικού δυναμικού, η περιορισμένη είσοδος νέων οδηγών και οι αυξανόμενες δυσκολίες προσέλκυσης και διατήρησης προσωπικού.

Πηγή ενημέρωσης iru.org